Οι ωκεανοί καταλαμβάνουν το 71% της έκτασης του πλανήτη και περιλαμβάνουν το 97% του νερού της, προσφέροντας μας ορισμένες από τις πιο σημαντικές υπηρεσίες. Από την παραγωγή οξυγόνου και τροφής μέχρι και την ελάττωση των ακραίων καιρικών φαινομένων, οι ωκεανοί της Γης αποτελούν το σημαντικότερο «ρυθμιστικό σώμα» του πλανητικού μας συστήματος. Η απεραντοσύνη των ωκεανών, αλλά και τα ειδικά χαρακτηριστικά τους αποτελούν βασικό παράγοντα για τον ρόλο τους στην κλιματική αλλαγή.
Ποιος είναι ο ρόλος των ωκεανών απέναντι στην κλιματική αλλαγή;
Τα ωκεάνια συστήματα αποτελούν τον θεμελιώδη παράγοντα ρύθμισης της κλιματικής αλλαγής, χρησιμεύοντας ως βασικό σύστημα απορρόφησης της ατμοσφαιρικής θερμότητας και του διοξειδίου του άνθρακα (CO2). Το διοξείδιο του άνθρακα που απελευθερώνεται από την καύση των ορυκτών καυσίμων και από άλλες ανθρώπινες δραστηριότητες, καθώς επίσης και από την βιόσφαιρα, απορροφάται από τους ωκεανούς. Από την άλλη, αυτή η μεγάλη μάζα νερού επηρεάζει το παγκόσμιο κλίμα, δεσμεύοντας την ηλιακή ακτινοβολία και εκπέμποντας θερμότητα. Η τεράστια θερμική χωρητικότητα που διαθέτουν, τους δίνει την δυνατότητα να αυξάνουν και να μειώνουν την θερμότητά τους με πολύ αργό ρυθμό, αλλά και να αποθηκεύουν 1000 φορές περισσότερη θερμότητα απ’ ότι η ατμόσφαιρα. Φανταστείτε τον ωκεανό και την ατμόσφαιρα ως καθρέφτες ο ένας του άλλου. Όσο αυξάνεται η συγκέντρωση του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα, τόσο περισσότερη διαλύεται μέσα στους ωκεανούς, με αποτέλεσμα να απορροφούν το 30% των ετήσιων εκπομπών CO2.
Ποια είναι η λειτουργία των ωκεανών ως ρυθμιστικός μηχανισμός;
Σε ένα γενικότερο πλαίσιο, τα ωκεάνια ρεύματα ανακατανείμουν την απορροφούμενη ηλιακή
ακτινοβολία μέσω ενός «ιμάντα», ο οποίος αποτελεί την ωκεάνια κυκλοφορία. Η κυκλοφορία αυτή ρυθμίζεται από τους επιφανειακούς ανέμους, την περιστροφή της Γης και από συγκεκριμένες φυσικές ιδιότητες, όπως η θερμοκρασία και η αλατότητα.
Πιο συγκεκριμένα, οι θερμές μάζες νερού μεταφέρουν την επιφανειακή θερμότητα από την τροπική ζώνη προς τους πόλους, έχοντας ως αποτέλεσμα την μείωση στις διαφορές θερμοκρασίας που επικρατούν ανάμεσα στα διάφορα γεωγραφικά πλάτη. Ένα εύστοχο παράδειγμα αποτελεί το Ρεύμα του Κόλπου, το οποίο έχει έναν αντίστοιχο ρόλο. Οι θερμές μάζες νερού των μεγάλων ωκεάνιων βαθών από την άλλη, ακολουθούν την αντίθετη κατεύθυνση. Αυτή η παγκόσμια ζώνη κυκλοφορίας συνεισφέρει – με την συνεχή ανταλλαγή από και προς την ατμόσφαιρα – στην κατανομή της θερμότητας σε ολόκληρο τον πλανήτη. Παράλληλα, στην επιφάνεια των ωκεανών, το διοξείδιο του άνθρακα της ατμόσφαιρας διαλύεται στο νερό. Αφού έρθει σε επαφή με το νερό, αντιδρά με αυτό και σχηματίζει ορισμένες ενώσεις, όπως το ανθρακικό οξύ, το όξινο ανθρακικό οξύ και τα ανθρακικά ιόντα. Το διαλυμένο αυτό CO2 στην επιφάνεια, στην συνέχεια διασκορπίζεται μέσα στα βάθη των ωκεανών μέσω της αντλίας διαλυτότητας. Επειδή όμως το CO2 είναι πιο διαλυτό σε κρύα απ’ ότι σε ζεστά νερά και τα ωκεάνια συστήματα διαθέτουν κρύα νερά στα μεγάλα βάθη τους, το διοξείδιο του άνθρακα μετακινείται από την επιφάνεια στα βαθύτερα στρώματα των ωκεάνιων νερών με τον ίδιο τρόπο.
Απλοποιημένο διάγραμμα της Παγκόσμιας Ωκεάνιας Κυκλοφορίας
Πηγή: http://www.ocean-climate.org
Η προσφορά των ωκεανών στην ρύθμιση του παγκόσμιου κλίματος είναι εμφανής, παρόλα αυτά λόγω της περιπλοκότητας που διαθέτει ως σύστημα είναι ικανοί να συνεισφέρουν με τον τρόπο τους υπέρ της κλιματικής αλλαγής. Η καθαρή επίπτωση τους δεν είναι απολύτως σαφής ακόμη, αλλά οι μελέτες συνεχίζονται με αμείωτο ρυθμό, συνεισφέροντας σημαντικά της εντύπωση που διαθέτουμε για την μελλοντική πορεία του πλανήτη.
Σας άρεσε το άρθρο; Μοιραστείτε το!
