Ένα από τα πιο γνωστά φυτά στην Ελλάδα είναι η πικροδάφνη. Κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες το ανθεκτικό αυτό φυτό γεμίζει με χρώμα τους δρόμους. Η πικροδάφνη, Nerium oleander, είναι ένας αειθαλής θάμνος, αυτοφυής στη χώρα μας, με λευκά, ροζ άνθη. Παρόλο που το ονομα της παραπέμπει στην δάφνη, τα δύο αυτά φυτά δεν ανήκουν στην ίδια οικογένεια. Αντίθετα με την δάφνη, που χρησιμοποιείται στη μαγειρική, η πικροδάφνη είναι τοξική. Αυτή η πληροφορία οδήγησε σε πολλές συζητήσεις τον τελευταίο καιρό.
Η τοξική πικροδάφνη και οι κίνδυνοι
Κάποιες περιβαλλοντικές οργανώσεις και φιλοζωικές εταιρίες ξεκίνησαν να ζητούν τον Μάρτιο του 2026 την την εκρίζωση της πικροδάφνης λόγω της τοξικότητάς της. Ο Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) αναφέρει πως είναι τοξικό φυτό και ίσως θα έπρεπε να απομακρυνθεί από δημόσιους χώρους, πεζοδρόμια και σχολεία κυρίως γιατί οι πικροδάφνες περιλαμβάνονται συχνά στα πιο δηλητηριώδη φυτά στον. Συγκεκριμένα ανέφερε ότι «ο γαλακτώδης χυμός που υπάρχει σε όλα τα μέρη του φυτού είναι γεμάτος με πολλές τοξικές ουσίες. Τα φύλλα, τα άνθη και οι μίσχοι των πικροδαφνών περιέχουν υψηλές συγκεντρώσεις τοξινών, κυρίως γλυκοσίδων όπως η ολεανδρίνη (τριτερπενική γλυκοσίδη, η νεριίνη και η θεβαΐνη), καθιστώντας τις πικροδάφνες επικίνδυνες τόσο για τους ανθρώπους όσο και για τα ζώα».
Όπως ήταν αναμενόμενο αυτό οδήγησε πολλούς γονείς και φιλόζωους να ανησυχούν. Οι τοξικές ουσίες που περιλαμβάνονται στο φυτό μπορούν να επηρεάσουν το καρδιαγγειακό σύστημα, το γαστρεντερικό και το νευρικό σύστημα. Τα συμπτώματα κυμαίνονται από ναυτία ως σοβαρές αρρυθμιες, ως και θάνατο. Σε περίπτωση πυρκαγιάς, ο καπνός από την πικροδάφνη είναι πολύ τοξικός. Όλες αυτές οι πληροφορίες οδήγησαν σε πολλές αντιδράσεις και ξεκίνησαν συζητήσεις ηια να απομακρυνθεί η πικροδάφνη και να αντικατασταθεί με μη τοξικά φυτά, κυρίως στα σχολεία, τα πάρκα, τις παιδικές χαρές και τα πεζοδρόμια. Βγήκε μάλιστα και μια εγκύκλιος του Υπουργείο Παιδείας ζητώντας την απομάκρυνση του φυτού.
Τι λένε οι επιστήμονες σχετικά με την τοξικότητα της πικροδάφνης στην Ελλάδα
Αυτές οι διαμαρτυρίες και αποφάσεις, όμως, δεν βρήκαν σύμφωνους πολλούς περιβαλλοντολόγους. Συγκεκριμένα το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΓΕΩΤΕΕ) θεώρησε τις κινήσεις για την απομάκρυνση της πικροδάφνης βεβιασμένες. Το ΓΕΩΤΕΕ ανέφερε ότι δεν λήφθηκαν υπόψη όλα τα στοιχεία ώστε να ληφθούν αυτά τα δραστικά μέτρα. Βασικό επιχείρημα ήταν η οικολογική σημασία της πικροδάφνης, αλλά και τα ελάχιστα περιστατικά δηλητηριάσεων στη χώρα μας.
Η εκρίζωση της πικροδάφνης θα αποτελούσε «περιβαλλοντικό έγκλημα» βάσει πολλών επιστημονικών φορέων. Και αυτό γιατί, η πικροδάφνη, ως αυτοφυές φυτό, είναι ανθεκτική στην ξηρασία και τη ρύπανση. Οι θάμνοι της αντέχουν τους ζεστούς καλοκαιρινούς μήνες προσφέροντας δροσιά και συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Συγκεκριμένα το ΓΕΩΤΕΕ αναφέρει πως «Η πικροδάφνη δεν είναι ένας ‘’ξένος εισβολέας’’, αλλά αναπόσπαστο κομμάτι της ελληνικής φύσης και του πολιτισμού. Η οικολογική της αξία είναι δεδομένη, αφού αποτελεί βασικό φυτικό είδος των οικοτόπων NATURA 92D0 (Nerio-Tamaricetea) και παίζει κρίσιμο ρόλο στην αντιδιαβρωτική προστασία του εδάφους”
Επίσης, τα στοιχεία του Κέντρου Δηλητηριάσεων για το 2020 δειχνουν ελάχιστα περιστατικά δηλητηρίασης από πικροδάφνη. Μόνο 15 με 20 περιπτώσεις παιδιών καταγράφονται κάθε χρόνο, χωρίς μάλιστα να εμφανίζουν σοβαρά συμπτώματα. Τα περιστατικά αυτά είναι τόσο ελαφριά που δεν νοσηλεύονται. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι κίνδυνοι δηλητηρίασης από τις τοξίνες της πικροδάφνης δεν είναι σημαντικοί. Ωστόσο, ο κίνδυνος δεν είναι τόσο σοβαρός όσο παρουσιάστηκε.
Η παραπληροφόρηση και η γενικότερη εικόνα
Κοιτάζοντας λοιπόν την γενικότερη εικόνα, πλέον δεν τίθεται ζήτημα εκρίζωσης της πικροδάφνης. Οι φορείς εστιάζουν πλεόν σε τρια βασικά σημεία. Αρικά, την ενημέρωση των γονέων, του εκπαιδευτικού προσωπικού, των κηπουρών, των σχολικών νοσηλευτών ώστε να ξέρουν πως να αντιδράσουν σε περίπτωση έκθεσης μαθητών στις τοξίνες του φυτου. Εξίσου σημαντική είναι και η εκπαίδευση των παιδιών ώστε να αποφεύγουν το αγγιγμα και την βρώση με το φυτό. Τελος, προτάθηκε να υπάρχει σήμανση και περίφραξη γύρω από το φυτό όπου είναι δυνατόν.
Με μια πιο ολοκληρωμένη ενημέρωση και με στόχο τόσο την προστασία των παιδιών όσο και τη διατήρηση του αστικού πράσινο το φυτό δεν θα απομακρυνθεί. Συνεπώς, είναι πολύ ουσιαστικό να διατηρήσουμε όσο το δυνατόν πιο πολύ πράσινο στις πόλεις που υποφέρουν κυρίως τους αστικούς μήνες. Και η πικροδάφνη ως αυτοφυές και ανθεκτικό φυτό είναι δύσκολο να αντικατασταθεί.
Σε ένα γενικότερο πλαίσιο πολλές φορές η γενικότερη εικόνα και η ανάλυση των θετικών και αρνητικών αποτελεσμάτων είναι απαραίτητη πριν οδηγηθούμε σε πράξεις. Η πρόσληψη πληροφοριών από το διαδίκτυο, όταν συνδυάζεται με επιστημονική γνώση και σωστή ενημέρωση οδηγεί σε σωστότερα βήματα για ωφελιμα αποτελέσματα σε πολλά επίπεδα. Βασικός ρόλος είναι φυσικά η επικοινωνία των επιστημόνων με τους πολίτες ώστε να εξηγηθούν οι πληροφορίες και να παρθούν οι τελικές αποφάσεις. Έτσι και με την πικροδάφνη που είναι χαραγμένη στις καλοκαιρινές μας αναμνήσεις. Είναι τοξικό φυτό για τον άνθρωπο, αλλά παράλληλα είναι και ένας σημαντικός κρίκος στην ελληνική πανίδα που βοηθάει τον άνθρωπο καθώς αποτελεί σημαντικό κομμάτι για το αστικό πράσινο.
Σας άρεσε το άρθρο; Μοιραστείτε το!
Πηγές:
https://www.news247.gr/ygeia/telika-kindinevoume-i-oxi-apo-tin-pikrodafni/
