Ένα από τα πιο απειλούμενα οικοσυστήματα στον πλανήτη μας είναι τα οικοσυστήματα γλυκού νερού. Υπολογίζεται ότι η κατάρρευσή τους είναι εμφανείς σε όλο τον κόσμο, ενώ οι ελλείψεις πόσιμου νερού είναι πλέον αισθητές. Τα τελευταία χρόνια η λειψυδρία αποτελεί κρίσιμο ζήτημα για πολλά ελληνικά νησιά, όπως τη Νάξο, τη Μύκονο, την Κύθνο και τη Σέριφο κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες λόγω την συγκέντρωση πολλών τουριστών. Όμως το θέμα είναι παγκόσμιο! Υπολογίζεται ότι ως το 2030 το έλλειμμα σε γλυκό νερό θα φτάσει το 56% σε όλο τον πλανήτη οδηγώντας σε λειψυδρία και σε προβληματα στις εφοδιαστικές αλυσίδες, αλλά και αύξηση της τιμής των προϊόντων.

Τα οικοσυστήματα του γλυκού νερού, όπως τα ποτάμια, τα ρυάκια, οι λίμνες και τα έλη παίζουν σημαντικό ρόλο στον κύκλο του νερού, ενώ επιρεάζουν άλλες βιοχημικούς κύκλους καθώς και τα οικοσυστήματα των ακτών και θαλασσών. Τα οικοσυστήματα αυτά αποτελούν για εμάς ένα απαραίτητο στοιχείο για την ίδια μας την επιβίωση. Το γλυκό νερό αποτελεί μόλις το 3% του νερού στον πλανήτη μας και μόνο το 0.5% του νερού στον πλανήτη μπορούμε να πιούμε. Γι αυτό άλλωστε η πρόσβαση σε άφθονο και καθαρό πόσιμο νερό αποτελεί ένα από τα ανθρώπινα δικαιώματα. Δυστυχώς, όμως ένας συνδυασμός καταστροφικών επιλογών κλονίζει καθημερινά αυτά τα οικοσυστήματα.

Πώς κινδυνεύουν τα οικοσυστήματα του γλυκού νερού;

Τα οικοσυστήματα του γλυκού νερού βάλονται κυρίως από τρεις παράγοντες. Ένας μεγάλος παράγοντας είναι η κλιματική αλλαγή. Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει άμεσα τον κύκλο του νερού, ενώ προκαλεί ξηρασία, πυρκαγιές και πλημμύρες. Ουσιαστικά η κλιματική αλλαγή, επηρεάζει τις βροχοπτώσεις και άρα την τροφοδοσία των οικοσυστημάτων αυτών. Για παράδειγμα, η παρατεταμένη ξηρασία εμποδίζει στην τροφοδότηση με γλυκό νερό και στην εμφάνιση μικροοργανισμών και άλλων στοιχείων απαραίτητων για τη χλωρίδα και πανίδα των οικοσυστημάτων. Παράλληλα, οι αυξημένες θερμοκρασίες επηρεάζουν τα ποσοστά αλάτων και οξυγόνου στο νερό. Αντίθετα, έντονες πλημμύρες δεν αφήνουν το νερό να απορροφηθεί σταδιακά στο έδαφος και να γεμίσουν οι υδροφόροι ορίζοντες. Όλα αυτά επηρεάζουν το ποσοστό και την ποιότητα του γλυκού νερού.

Ένας άλλος μεγάλος παράγοντας είναι η ρύπανση του νερού, επιφανειακού και υπόγειου. Τα οικοσυστήματα του γλυκού νερού ρυπαίνοντα συχνά γιατί έρχονται πολλές φορές σε επαφή με αστικά ή βιομηχανικά λύματα. Παράλληλα, η χρήση λιπασμάτων σε καλλιέργειες επηρεάζει άμεσα την ποιότητα αυτών των οικοσυστημάτων. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, οι αλλαγές στην ποιότητα και ποσότητα του γλυκού νερού αλλά και η μείωση της βιοποικιλότητας στα οικοσυστήματα μπορούν να οδηγήσουν σε αξεπέραστα προβλήματα.

Τέλος η υπερβολική χρήση του γλυκού νερού αποτελεί ένα τεράστιος παράγοντας. Ο υπερπληθυσμός του πλανήτη οδηγεί σε ακόμα μεγαλύτερη ανάγκη για πόσιμο νερό. Ωστόσο, με την χρήση του γλυκού νερού, δεν εννοούμε μόνο την κατανάλωσή του μέσα στο σπίτι με την πόση του και την χρήση του. Σήμερα, το 70% του γλυκου νερού παγκοσμίως χρησιμοποιείται στην γεωργία για άρδευση καλλιεργειών, με τις καλλιέργειες ρυζιού, ζαχαρότευτλου και βαμβακιού να χρησιμοποιούν το πιο πολύ νερό. Το υπόλοιπο ποσοστό χρησιμοποιείται από τις βιομηχανίες για παραγωγή προϊόντων και στην παραγωγή ενέργειας.

Νέα απειλή των οικοσυστημάτων γλυκού νερού

Το γλυκό νερό χρησιμοποιείται εδώ και πολλά χρόνια κατά την παραγωγή ενέργειας, όχι μόνο σε υδροηλεκτρικά εργοστάσια. Τα θερμοηλεκτρικά εργοστάσια παραγωγής ενέργειας, είτε χρησιμοποιώντας πυρηνική ενέργεια, είτε φυσικό αέριο, είτε υδρογονάνθρακες, χρειάζονται επίσης τεράστιες ποσότητες νερού για να ρίξουν την θερμοκρασία μέσα στους αντιδραστήρες κατά την παραγωγή της ενέργειας.

Ένας νέος όμως παράγοντας των τελευταίων χρόνων ήρθε να απειλήσει ακόμα περισσότερο τα οικοσυστήματα του γλυκού νερού. Όλοι γνωρίζουμε ότι η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιεί τεράστια ποσά ενέργειας. Ωστόσο, τα κέντρα δεδομένων (data centre) και τα εργοστάσια παραγωγής ειδικών ημιαγωγών (semiconductor fab) που χρειάζονται τα διάφορα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης απαιτούν όλο και αυξανόμενες ποσότητες γλυκού νερού. Όπως και στα θερμοηλεκτρικά εργοστάσια, το νερό είναι απαραίτητο για να αποτραπεί η υπερθέρμανση των κέντρων δεδομένων.

Το νερό που καταναλώνει ένα κέντρο δεδομένων υπολογίζεται ως το σύνολο του νερού που χρησιμοποιείται για να κρατάει χαμηλά την θερμοκρασία, για να παραχθεί η απαιτούμενη ενέργεια ώστε να λειτουργήσει το κέντρο και για να παραχθούν τα τσιπ των επεξεργαστών. Ένα μεγάλο κέντρο δεδομένων μπορεί να καταναλώσει ως και περίπου 19 εκατομμύρια λίτρα νερό, όσο χρειάζεται δηλαδή μια μικρή πόλη 10 με 50 χιλιάδων κατοίκους. Σύμφωνα με το πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, κάθε εντολή/υπόδειξη (prompt) 100 λέξεων σε ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης καταναλώνει περίπου ένα μπουκάλι νερό. Αν αυτό το ποσοστό πολλαπλασιαστεί με τα δισεκατομμύρια των χρηστών της τεχνητής νοημοσύνης, το νούμερο αυτό γίνεται πολύ μεγαλύτερο και επικίνδυνο.

Συνεπώς η τεχνητή νοημοσύνη εξαρτάται και αυτή άμεσα από τα οικοσυστημάτων γλυκού νερού. Η αυξανόμενη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, οδηγεί στη χρήση περισσότερων τσιπ επεξεργαστών και άρα μεγαλύτερη αύξηση της θερμοκρασίας. Συνεπώς, χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερες ποσότητες νερού για να πέσει η θερμοκρασία. Όσο τα κέντρα δεδομένων γίνονται πιο μεγάλα και περίπλοκα, και κατά συνέπεια αυξάνεται η ανάγκη για περισσότερο νερό, η πίεση στα οικοσυστήματα γλυκού νερού θα συνεχίσει να αυξάνεται ραγδαία.

Λύση στο πρόβλημα: η συνεργασία

Και ενώ η ζήτηση σε γλυκό νερό αυξάνεται, αυξάνονται και οι μέθοδοι για τη διατήρηση και σωστή χρήση του νερού. Το Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών (UNEP) που ασχολείται με τα οικοσυστήματα του γλυκού νερού προτείνει τρόπους ώστε να μαζεύεται και να αποθηκεύεται το νερό, αλλά και να μην ξοδεύουμε αλόγιστα.

Αρχικά, πολλές περιοχές στον κόσμο έχουν ξεκινήσει να μαζεύουν το βρόχινο νερό που πέφτει στις στέγες των σπιτιών και να το χρησιμοποιούν για το πότισμα κήπων ή άλλες χρήσης. Παράλληλα, επισημαίνεται πως η χρήση του νερού πρέπει να καταμετρείται και να επιδιορθώνονται άμεσα βλάβες στα υδραυλικά συστήματα των πόλεων.

Τι γίνεται όμως με τα κέντρα δεδομένων; Υπάρχουν πολλές προτάσεις ώστε να μειωθεί η χρήση του νερού στα κέντρα δεδομένων που χρησιμοποιεί η τεχνητή νοημοσύνη. Αρχικά, προτείνονται εύκολες λύσεις όπως, η χρήση μη καθαρού, πόσιμου νερού, αλλά ανακυκλωμένου νερού από λύματα ή βρόχινου νερού, και η τοποθέτηση των κέντρων σε πιο ψυχρές περιοχές στον κόσμο ώστε να χρησιμοποιείται ο κρύος εξωτερικός αέρας. Μια άλλη λύση είναι η τοποθέτηση κλειστού συστήματος νερού που θα χρησιμοποιεί το ίδιο νερό συνέχεια. Το νερό θα περνάει από το σύστημα και θα ψύχεται στον κρύο εξωτερικό αέρα πριν περάσει πάλι μέσα στα κέντρα δεδομένων. Υπολογίζεται ότι αυτή η μέθοδος θα μπορούσε να μειώση τη χρήση του γλυκού νερού από την Τεχνητή Νοημοσύνη κατά 70%.

Όλες οι λύσεις που αναφέρθηκαν πρέπει να εφαρμοστούν συνολικά και συμπληρωματικά. Το πρόβλημα του γλυκού νερού χρειάζεται να λυθεί από πολλές πλευρές και κυρίως χρειάζεται οργανωμένη προσπάθεια από διάφορα κράτη και οργανισμούς. Η συστηματική προσέγγιση του προβλήματος και οι οργανωμένες προσπάθειες επίλυσης είναι αναγκαίες σε ένα κόσμο που συνεχώς ζητάει περισσότερο νερό. Αν γίνει σωστή χρήση των μηχανισμών αυτών, δεν θα σωθεί μόνο το γλυκό νερό, αλλά και όλοι οι άνθρωποι και οι οργανισμοί που ζουν και έχουν ανάγκη τα οικοσυστήματα του γλυκού νερού. Για άλλη μια φορά αποδεικνύεται ότι παγκόσμια προβλήματα, που δεν γνωρίζουν σύνορα, μπορούν να λυθούν όχι μόνο από ατομικές ευθύνες πολιτών, αλλά κυρίως από διακρατικές πολιτικές.

Σας άρεσε το άρθρο; Μοιραστείτε το!