Η γιορτή, τα ρεκόρ… και τα σκουπίδια

Το περασμένο Σαββατοκύριακο η Αθήνα έζησε ξανά τη μαγεία του Αυθεντικού Μαραθωνίου.
Χιλιάδες δρομείς από όλο τον κόσμο, χαμόγελα, ενέργεια, συγκίνηση.
Μια στιγμή υπερηφάνειας, αλλά και μια στιγμή που, όταν τελειώσει ο αγώνας, αφήνει πίσω της τόνους πλαστικού.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις περιβαλλοντικών οργανώσεων και εθελοντών, ο Αυθεντικός Μαραθώνιος παράγει πάνω από 200.000 πλαστικά μπουκάλια και ποτήρια μέσα σε μία μόνο ημέρα.
Ακόμα κι αν μεγάλο μέρος συλλέγεται, το πρόβλημα παραμένει: πλαστικό που συχνά δεν ανακυκλώνεται σωστά, που καταλήγει στους δρόμους, ή χειρότερα, στη θάλασσα.

Δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο

Η ίδια εικόνα επαναλαμβάνεται σε ολόκληρο τον κόσμο. Το BBC, σε ρεπορτάζ του για τον Cardiff Half Marathon, κατέγραψε δρόμους γεμάτους πλαστικά μπουκάλια μετά τον αγώνα, πάνω από 40.000 τεμάχια που χρειάστηκαν ώρες για να καθαριστούν.
Το θέμα προκάλεσε έντονη κριτική, αλλά και μια νέα γενιά «πράσινων μαραθωνίων» που αλλάζουν τα δεδομένα.

Τι γινεται όμως σε άλλες χώρες για την μείωση των αππορριμάτων κατά την διάρκεια των μαραθωνίων;

Παραδείγματα από τον κόσμο

Παράδειγμα από την Ουαλία: όταν η ποινή για τα σκουπίδια είναι ο αποκλεισμός

Στην Ουαλία, οι διοργανωτές του Conwy Half Marathon, του μεγαλύτερου αγώνα δρόμου της βόρειας περιοχής, πήραν μια τολμηρή απόφαση:
όποιος δρομέας πετούσε σκουπίδια κατά τη διάρκεια της διαδρομής, έξω από τα ειδικά σημεία τροφοδοσίας ή χωρίς να τα δώσει σε εθελοντή, κινδύνευε με αποκλεισμό από τα αποτελέσματα.

Το μέτρο αυτό, που εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το 2019, ήρθε ως απάντηση στο αυξανόμενο πρόβλημα των πλαστικών απορριμμάτων σε αγώνες. Περίπου 3.000 δρομείς συμμετείχαν, και η διοργάνωση δήλωσε πως στόχος ήταν να «περάσει μήνυμα σεβασμού προς τη φύση και την κοινότητα που φιλοξενεί τον αγώνα».

Η κίνηση της Run Wales ακολούθησε μια γενικότερη τάση που αναπτύσσεται διεθνώς:
ο Harrow Half Marathon στο Λονδίνο χρησιμοποίησε βρώσιμα σακουλάκια νερού από φύκια, ενώ ο Cardiff Half Marathon αντικατέστησε όλα τα πλαστικά με 100% ανακυκλώσιμα υλικά και μετάλλια από ανακυκλωμένο ψευδάργυρο.

Πρόκειται για μια μικρή αλλά καθοριστική αλλαγή νοοτροπίας: ο δρομέας δεν είναι απλώς αθλητής, αλλά μέρος μιας ευρύτερης περιβαλλοντικής ευθύνης.

Μαραθώνιος του Παρισιού (Paris Marathon)

• Στην έκδοση του 2026 ο Μαραθώνιος του Παρισιού θα είναι πλήρως χωρίς πλαστικά μπουκάλια και ποτήρια στα σημεία τροφοδοσίας, οι δρομείς θα πρέπει να έχουν δικό τους δοχείο υδροδότησης (soft flask / collapsible cup / hydration pack). Marathons+1

• Το 2024 είχε ήδη εξαλειφθεί η χρήση πλαστικών μπουκαλιών και είχε αντικατασταθεί με χαρτί/λευκού τύπου ποτήρια, η αλλαγή προς το χωρίς ποτήρι/μπουκάλι είναι το επόμενο βήμα. Marathon Handbook+1

• Πρόκειται για παράδειγμα που δείχνει ότι μπορούν και μεγάλοι αγώνες να αλλάξουν τη “λογική” της υδροδότησης για να μειώσουν τον όγκο απορριμμάτων.

Marathon του Linz (Linz Marathon)

• Στον Linz Marathon καταγράφηκε ότι περίπου 220.000 πλαστικά ποτήρια χρησιμοποιούνταν παραδοσιακά. linzmarathon.at

• Οι διοργανωτές εισήγαγαν ένα νέο «zero waste» μοντέλο με ειδικά σημεία συλλογής μετά τους σταθμούς τροφοδοσίας, τα ποτήρια συλλέγονται και επαναχρησιμοποιούνται/ανακυκλώνονται. linzmarathon.at

• Το μήνυμα: ακόμη και αγώνες “μεσαίου” μεγέθους μπορούν να κάνουν μεγάλα βήματα.

Sanlam Cape Town Marathon (Νότια Αφρική)

Ο πρώτος μεγάλος μαραθώνιος στον κόσμο που υιοθέτησε πολιτική “zero waste to landfill” – μηδενικά απορρίμματα προς ταφή.
Έχουν συνεργαστεί με τοπικές αρχές για συλλογή, διαχωρισμό και ανακύκλωση όλων των απορριμμάτων.
Μάλιστα, μετρούν και εξουδετερώνουν το ανθρακικό τους αποτύπωμα κάθε χρόνο.

Tata Mumbai Marathon (Ινδία)

Με πάνω από 900 εργαζόμενους και 35 εθελοντές καθαρισμού, κατάφεραν να συλλέξουν και να διαχωρίσουν όλα τα απορρίμματα του αγώνα.
Επίσης, σταθμοί νερού αντικατέστησαν πολλά πλαστικά μπουκάλια, μειώνοντας τη χρήση μιας χρήσης υλικών.

Banff Marathon (Καναδάς)

Ένας μικρότερος μαραθώνιος που πέτυχε 99% ανακύκλωση και χρησιμοποιεί βιοδιασπώμενα ποτήρια από καλαμπόκι.
Η φιλοσοφία είναι απλή: κάθε σταθμός ύδρευσης έχει διαλογή στην πηγή, και τίποτα δεν πάει χαμένο.

Και στην Ελλάδα;

Η Αθήνα μπορεί να κάνει τη διαφορά.
Ο Αυθεντικός Μαραθώνιος έχει ήδη ξεκινήσει συνεργασίες για ανακύκλωση, αλλά χρειάζεται πιο συστηματική προσέγγιση:

• Σαφή σημεία διαλογής με ορατή σήμανση

• Επαναχρησιμοποιούμενα ποτήρια/παγούρια

• Κίνητρα για τους δρομείς που συμμετέχουν “zero waste”

• Συνεργασία με περιβαλλοντικούς φορείς για συλλογή δεδομένων

 Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς

Ας ξεκινήσουμε από τα μικρά:

• Πάρε δικό σου παγούρι όταν συμμετέχεις σε αγώνες.

• Μην πετάς τίποτα στη διαδρομή, υπάρχουν σταθμοί συλλογής λίγα μέτρα πιο κάτω.

• Αν είσαι εθελοντής, πρότεινε στην ομάδα σου να δοκιμάσει “green practices”.

• Αν είσαι θεατής, μην αφήνεις τα δικά σου απορρίμματα.

Η αλλαγή έρχεται όταν ο καθένας μας κάνει λίγο λιγότερα σκουπίδια.

Γιατί ο μαραθώνιος είναι στάση ζωής

Η ουσία του μαραθωνίου είναι η επιμονή, η πειθαρχία και ο σεβασμός.
Αν φτάσουμε στον τερματισμό χωρίς να αφήσουμε πίσω μας πλαστικά, τότε θα έχουμε κατακτήσει το πιο δύσκολο και πιο ουσιαστικό ρεκόρ:
το ρεκόρ της ευθύνης.

Σας άρεσε το άρθρο; Μοιραστείτε το!