Οι περισσότεροι από εμάς, όταν σκεφτόμαστε τον Κάρολο Δαρβίνο φέρνουμε στο μυαλό μας την εικόνα ενός γέρου με πλούσια γεννιάδα και πυκνά φρύδια να κάθεται ανάμεσα σε σκονισμένα βιβλία μερικά από τα οποία τυχαίνει να περιλαμβάνουν μια από τις σημαντικότερες επιστημονικές θεωρίες τους 20ου αιώνα: αυτήν της εξέλιξης όλων των ειδών από έναν κοινό πρόγονο και της φυσικής επιλογής.
Κι όμως πρωτού γίνει ένας από τους σημαντικότερους επιστήμονες της εποχής του, ο Δαρβίνος ήταν ένας 23 χρονος που συνεπαρμένος από την φύση και το άγνωστο επιβιβάστηκε το 1831 στο HMS Beagle σε ένα ταξίδι 5 χρόνων που θα τον οδηγούσε εν τέλει στην σύλληψη των θεωριών του.
Το Beagle ξεκίνησε 17 Δεκεμβρίου 1831 από το Plymouth της Αγγλίας και έφτασε μέχρι την Γη του Πυρός, την Νότιο Αφρική και την Αυστραλία, διανύνοντας ένα από τα σημαντικότερα ναυτικά ταξίδια της ανθρωπότητας.
Fast forward, 14 Αυγούστου 2023, Plymouth Αγγλίας.
Ένα ολλανδικό πλοίο 100 χρόνων με το γλωσσοδέτη Οosterchelde για όνομα λύνει τους κάβους του με κατεύθυνση προς τις Κανάριες Νήσους. Για τα επόμενα 2 χρόνια θα πλέει σε όλο τον κόσμο, ακολουθώντας την διαδρομή του Κάρολου Δαρβίνου στο HMS Beagle, δένοντας σε 32 λιμάνια κλειδιά. Σε κάθε λιμάνι νέοι οικολόγοι από όλο τον κόσμο επιβιβάζονται στο πλοίο και στήνουν μια οικολογική έρευνα. Στόχος τους είναι να επιλέξουν ένα φυτό ή ζώο που μελέτησε ο Δαρβίνος (πεδίο δόξης λαμπρό για επιλογές) και να ερευνήσουν πώς έχει αλλάξει η οικολογική του κατάσταση από όταν το μελέτησε ο επιστήμονας ως σήμερα καθώς και ποιες απειλές και λύσεις λαμβάνουν χώρα στο τώρα. Ακόμη πιο σημαντικό κάθε συμμετέχων οφείλει να αφήσει πίσω του μια πρόταση για το μέλλον που θα βοηθήσει στην προφύλαξη του αντικειμένου έρευνάς του.
Το πρόγραμμα είναι το Darwin200, μια παγκόσμια οικολογική πρωτοβουλία με στόχο την οικολογική δράση, την έρευνα και την περιβαλλοντική εκπαίδευση.
Στα επόμενα 2 χρόνια, 200 νέοι από όλο τον κόσμο θα στήσουν ο καθένας την δική του έρευνα εν πλω, και θα παράξουν 3 ταινίες μικρού μήκους για το αντικείμενο της έρευνάς του.
Στόχος στο τέλος να έχει σχηματιστεί μια online (και εντελώς δωρεάν) παγκόσμια βιβλιοθήκη περιβαλλοντικού υλικού που να συστήνει στο ευρύ κοινό είδη φυτών και ζώων, τις οικολογικές τους απειλές, τις δράσεις που μπορούν να ληφθούν για την προστασία τους, καθώς και τις πολυάριθμες πρωτοβουλίες και ΜΚΟ ανά τον κόσμο που κάνουν ακριβώς αυτό. Σε κάθε λιμάνι κάθε ερευνητής καλείται να συνεργαστεί με τοπικές οργανώσεις, ούτως ώστε το Darwin200 να λειτουργήσει και ως θεμέλια λίθος για ένα παγκόσμιο δίκτυο ανθρώπων και οργανισμών με περιβαλλοντική δράση, σε όλο τον κόσμο.
Είχα την πολύ μεγάλη ευχαρίστηση να συμμετάσχω ως ερευνήτρια στο 1ο από τα 32 λιμάνια όπου έδεσε το πρόγραμμα αυτό, στην Τενερίφη στις Κανάριες Νήσους, τον Σεπτέμβρη.
Η δική μου έρευνα επικεντρώθηκε γύρω από το μαυροδέλφινο – short finned pilot whale στα αγγλικά- που κακώς κατηγοριοποιείται ως φάλαινα καθότι δελφίνι- αν και ομολογουμένως το ίδιο το μαυροδέλφινο λίγο το απασχολούν αυτές οι ταξινομικές διαφωνίες-.
Το είδος αυτό κατοικεί στα νερά της Τενερίφης, έχοντας κάνει την περιοχή ανάμεσα στις μύτες Teno και Rasca (εξού και Teno-Rasca strip) το σπίτι του. Εκεί, πράγμα σπάνιο, 400 ζώα κατοικούν όλο το έτος, επωφελούμενα από τον πλούτο που προσφέρει το ηφαιστιακό αυτό σύμπλεγμα νησιών. Παρότι η περιοχή αυτή, και το είδος, τελούν υπό προστασία και είναι αναγνωρισμένα ως σημεία κληρονομιάς (whale heritage site) η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη. Η ζώνη, όπως πλέον και το σύνολο της θάλασσας, πλήττεται σοβαρά από υπερ αλίευση, υπερβολική θαλάσσια κυκλοφορία και τουριστική έκρηξη, όλα παράγοντας που πλήττουν σοβαρά το είδος.
Η έρευνα μου επικεντρώθηκε γύρω από τις ανθρωπογενείς αυτές απειλές αλλά και από τις λύσεις που μπορούν να προσφερούν για την ανακούφιση αυτής της πίεσης στα ζώα και τον βυθό. Η έρευνα αυτή οδήγησε στα 3 μικρά ντοκιμαντέρ: “Guanches of the sea: the pilot whales of Tenerife”. Guanches, όπως ονομαζόταν η ιθαγενής κοινότητα της τενερίφης πριν την επέλαση της ισπανικής κονκίστα, ως ένας φόρος τιμής στα ζώα αυτά που κατοικούν τα νερά πολύ πριν την δική μας άφιξη, και που είναι στο χέρι μας επιμεληθούμε την συνέχειά τους.
Το πρόγραμμα αυτό υπήρξε μια εξαιρετική εμπειρία ερευνητικά, επιστημονικά, ακτιβιστικά αλλά και προσωπικά. Ως κάποια που πάντα η καρδιά μου χτύπαγε στον ρυθμό των ζώων και της φύσης η δυνατότητα να βρεθώ στο πεδίο και να συμβάλω με έναν ακόμη τρόπο στο έργο της προστασίας της, ήταν μοναδική.
Ξέρω ότι το ίδιο συναίσθημα μοιράζονται και 199 άλλοι άνθρωποι από κάθε γωνιά της γης, καθώς όλους μας κινεί το ίδιο νήμα και όλοι βαδίζουμε στον ίδιο ρυθμό. Στον ίδιο που ώθησε έναν νεαρό Άγγλο που ζαλιτόταν φρικτά στα πλοία να περάσει 5 χρόνια της ζωής του πάνω σε ένα, απλά γιατί δε μπορούσε να αντισταθεί στο κάλεσμα της εξερεύνησης και της αγάπης για την φύση.
Σας άρεσε το άρθρο; Μοιραστείτε το!
