Τα Χριστούγεννα είναι μια γιορτή που φέρνει κυρίως συναισθήματα χαράς και ελπίδας σε πολλούς ανθρώπους. Είναι, όμως, αποδεδειγμένο πλέον ότι φέρνει και πολλά σκουπίδια! Και ενώ οι μέρες αυτές είναι συνήθως συνδεδεμένες με χαρούμενες στιγμές, οι επιπτώσεις στο περιβάλλον των διαφόρων επιλογών μας το διάστημα των Χριστουγέννων είναι τρομακτικές. Στο άρθρο αυτό θα παραθέσουμε κάποια στοιχεία πρόσφατων ερευνών και θα αναφέρουμε τρόπους να συμβάλουμε όλοι στην μείωση του προβλήματος.
Πέρα από την πληθώρα των πλαστικών αντικειμένων, κυρίως πλαστικών παιχνιδιών που ανταλλάσουμε τα Χριστούγεννα, ένα ακόμα πλαστικό αντικείμενο χρησιμοποιείται και μας ακολουθεί τις γιορτές. Οι πλαστικές σακούλες. Ερευνητές μέτρησαν ότι η χρήση πλαστικών σακούλων εκτοξεύεται κυρίως το διάστημα ανάμεσα στην Black Friday και την περίοδο των Χριστουγέννων.
Κάθε τι που αγοράζουμε, από φαγώσιμα, δώρα, αντικείμενα στολισμού, αγορές στο σούπερ μάρκετ, μας δίνεται μέσα σε μια πλαστική σακούλα. Όπως αυξάνονται οι αγορές μας την περίοδο αυτή, έτσι αυξάνονται και οι πλαστικές σακούλες που χρησιμοποιούμε. Και ας μας ρωτάει ο πωλητής ή η πωλήτρια αν θέλουμε σακούλα και άρα να την πληρώσουμε, η απάντησή μας, ειδικά αν πρόκειται για αγορά δώρου, είναι σχεδόν πάντα Ναι.
Όταν πρόκειται για την αγορά δώρων, τότε μπαίνουν πολλοί παράγοντες. Για να τυλιχτούν τα δώρα, υπολογίστηκε ότι μόνο στο Ηνωμένο Βασίλειο χρησιμοποιούνται την περίοδο των γιορτών περίπου 365.000 χιλιόμετρα χαρτιού περιτυλίγματος και 40 εκατομμύρια ρολά σελοτέιπ.
Παράλληλα, έχει παρατηρηθεί ότι τα δώρα που αγοράζονται τις γιορτές είναι κυρίως ηλεκτρονικά είδη ή ρούχα. Όπως είναι πλέον γνωστό, πολλά ηλεκτρονικά είδη όπως λάπτοπ, τάμπλετ, κινητά τηλέφωνα, συστήματα για ηλεκτρονικά παιχνίδια φτιάχνονται με σκοπό να αντικατασταθούν άμεσα. Οι ανανεώσεις των λογισμικών και οι συνεχείς αλλαγές καθιστούν αυτές τις συσκευές παλιές και αναγκάζουν τους καταναλωτές να τις πετάξουν και να αγοράσουν καινούργιες.
Με αποτέλεσμα, τα ηλεκτρονικά αυτά απόβλητα να αποτελούν μια απειλή για το περιβάλλον και να φτάνουν περίπου τα 53 εκατομμύρια τόνους το 2020. Πλέον έχει παρατηρηθεί άμεση αύξηση των ηλεκτρονικών αποβλήτων αμέσως μετά την περίοδο των γιορτών.
Αντίστοιχα, μεγάλη αύξηση σε πωλήσεις την περίοδο των γιορτών εμφανίζουν και τα ρούχα της λεγόμενης γρήγορης ή ευτελούς μόδας (fast fashion). Αυτό φυσικά συμβάλει έπειτα στην αύξηση πολλών τόνων ρούχων στα σκουπίδια δημιουργώντας μια πληθώρα περιβαλλοντικών προβλημάτων.
Έρευνες δείχνουν ότι πολλά από τα δώρα που κάνουμε τις γιορτές επιστρέφονται. Συγκεκριμένα το 15% των αγορών που γίνονται την περίοδο των Χριστουγέννων επιστρέφεται στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Αυτό φυσικά έχει ως συνέπεια να αυξάνονται και οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα αφού τα αντικείμενα μεταφέρονται πολλές φορές όπως αγορά αλλαγή νέα αγορά.
Το ποσοστό εκπομπής διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα την περίοδο των Χριστουγέννων εκτοξεύεται. Συνολικά για την κατανάλωση φαγητών για μεταφορές για αγορά δώρων και για τον στολισμό με τα χριστουγεννιάτικα φωτάκια η εκπομπή διοξειδίου του άνθρακα για τις τρεις μέρες των Χριστουγέννων μπορεί να φτάσει ως και 650 κιλά ανά άτομο. Το μέγεθος αυτό είναι το 5,5% του συνολικού μας αποτυπώματος άνθρακα.
Τέλος, μια άλλη σπατάλη που συχνά δεν υπολογίζουμε είναι το φαγητό. Το φαγητό που καταναλώνουμε τις γιορτές μπορεί να προέρχεται από πολλά χιλιόμετρα μακριά συμβάλλοντας έτσι στην εκπομπή διοξειδίου του άνθρακα. Παράλληλα, πολλά από τα φαγητά δυστυχώς πετιούνται στα σκουπίδια. Στο Ηνωμένο Βασίλειο την περίοδο των γιορτών παρατηρείται αύξηση των οικιακών απορριμμάτων ως και 30%.
Όπως προκύπτει από τα παραπάνω δεδομένα, μέρος του προβλήματος είναι και ο υπερκαταναλωτισμός. Η άσκοπη αγορά προϊόντων πολλών από των οποίων θα επιστραφούν, η αλόγιστη αγορά φαγητού που πιθανώς θα πεταχτεί, είναι άμεση απόρροια της διάθεσής μας για περιττά έξοδα την περίοδο των γιορτών.
Ακολουθούν κάποιες συμβουλές ή προτροπές για να φροντίσετε το περιβάλλον την περίοδο των γιορτών.
• Αγοράστε χρήσιμα δώρα. Ναι, μια ακόμα μπλούζα μπορεί να είναι λιγότερο χρήσιμη. Αντί να ενδώσετε στα ρούχα fast fashion, επιλέξτε κάτι πιο πρακτικό, που θα κρατήσει περισσότερο και που είναι φτιαγμένο από φυσικά υλικά ως δώρο για τα αγαπημένα σας πρόσωπα.
• Αποφεύγετε τα περιτυλίγματα ή τις πλαστικές σακούλες. Αντίθετα, χρησιμοποιήστε παλιά πανιά ή χαρτί από περιοδικά ή εφημερίδες ή ακόμα και μια πάνινη τσάντα για να τυλίξετε τα δώρα σας.
• Φτιάξτε μικρότερες ποσότητες φαγητού ή μοιραστείτε το με γείτονες και συγγενείς.
Συμπερασματικά, τα Χριστούγεννα μπορεί να συνοδεύονται από αυξημένη κατανάλωση και απορρίμματα, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη σχέση μας με τη γιορτή. Με μικρές, συνειδητές επιλογές μπορούμε να μειώσουμε σημαντικά το περιβαλλοντικό αποτύπωμά μας χωρίς να στερηθούμε τη χαρά των ημερών. Κάθε επαναχρησιμοποιημένη συσκευασία, κάθε πιο προσεκτική αγορά, κάθε γεύμα που δεν πάει χαμένο, αποτελεί μια μικρή πράξη φροντίδας προς τον πλανήτη. Και αυτές οι μικρές πράξεις, όταν πολλαπλασιάζονται, έχουν πραγματική δύναμη. Τα Χριστούγεννα παραμένουν μια φωτεινή περίοδος, και μπορούμε να τα κάνουμε ακόμη πιο όμορφα επιλέγοντας να τα γιορτάσουμε με σεβασμό προς το περιβάλλον και με περισσότερη αγάπη για όσα έχουν πραγματικά αξία.
Zero Waste tips για τις γιορτές
Οικολογικές εναλλακτικές για το Χριστουγεννιάτικο μας δέντρο
Χριστουγεννιάτικες οικολογικές κατασκευές που θα μας φέρουν πιο κοντά στην μαγεία των Χριστουγέννων!
Πηγές:
Byungdoo, Κ., 2024. Christmas over-consumption: Why we shop the way we do (even
climate activists!) King’s College London. https://www.kcl.ac.uk/news/christmas-over-
consumption-why-we-shop-the-way-we-do-even-climate-activists
Figueroa, n.d. Tradition and Trade: How Social Norms Perpetuate Holiday Environmental
Harm. https://www.seasidesustainability.org/post/tradition-and-trade-how-social-norms-
perpetuate-holiday-environmental-harm
Haq, G., Owen, A., Dawkins, E. and Barrett, J. (2007). The Carbon Cost of Christmas. SEI
report. http://doi.org/10.13140/2.1.1088.4808
Quantum, 2023. Overconsumption During the Holidays: How to Take a More Mindful
Approach. https://quantumlifecycle.com/en_CA/blog/overconsumption-during-the-holidays-
how-to-take-a-more-mindful-approach/
Sircat, 2024. How to avoid electronic waste at Christmas. https://sircat.com/en/how-to-avoid-
electronic-waste-at-christmas/
Waste Efficiency, 2023. Christmas Pollution: Why It’s Crucial to Have an Eco-Friendly
Christmas in the UK. https://www.wasteefficiency.co.uk/christmas-pollution-why-its-crucial-to-
have-an-eco-friendly-christmas-in-the-uk/
Waste Mission, 2024. Christmas Waste Facts: Reduce, Reuse, Recycle This Holiday
Season https://wastemission.com/blog/christmas-waste-facts/
Σας άρεσε το άρθρο; Μοιραστείτε το!
