Οι επιπτώσεις του διοξειδίου του άνθρακα στον πλανήτη μας είναι πλέον αποδεδειγμένες και ευρέως γνωστές. Η πιο πιθανή απάντηση λοιπόν είναι η μετάβαση και η διεξαγωγή λιγότερων ρύπων. Πρέπει λοιπόν απλά να μεταβούμε!
Ποιό είναι όμως το πλαίσιο για μια δίκαιη μετάβαση;
Το πλαίσιο/κίνημα Just transition έχει στον πυρήνα του την ανάγκη για άμεση, αλλά και δίκαιη μετάβαση για την μείωση του εκπεμπόμενου διοξειδίου του άνθρακα. Ήδη από την δεκαετία του 1980, όταν ξεκίνησε το κίνημα, ήταν γνωστή η ανάγκη και η σημασία της μείωσης του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια δίνεται έμφαση και στον τρόπο της μετάβασης.
Για να μπορέσουμε να φτάσουμε στα επίπεδα του net-zero (της ισορροπίας ανάμεσα στα ποσά διοξειδίου του άνθρακα που παράγουμε και στα ποσά που μπορεί να απομακρυνθούν από την ατμόσφαιρα) χρειάζεται να γίνουν συντονισμένες προσπάθειες, προσβάσιμες και δίκαιες προς όλους. Αυτό σημαίνει πως θα πρέπει να περιοριστούν οι οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες κατά τη μετάβαση σε πράσινη ενέργεια και οικονομία.
Η ιδέα του Just transition είναι πως η μετάβαση θα είναι δίκαιη και προσβάσιμη από όλες τις κοινωνικές και οικονομικές ομάδες και θα προσφέρει ίσες ευκαιρίες για εργασία χωρίς να αποκλείει άτομα και περιοχές.
Το πλαίσιο Just transition εστιάζει στα ακόλουθα σημεία.
Αρχικά είναι σημαντική η σωστή ενημέρωση των πολιτών ώστε οι νέες λύσεις και προτάσεις των κυβερνήσεων να μπορούν να στηριχθούν – ή και να απαιτηθούν- από τους πολίτες. Απαραίτητο σημείο, συμπληρωματικό με το πρώτο, είναι και η διαφάνεια των κυβερνήσεων και εταιρειών.
Τα δύο αυτά σημεία μπορούν να προλάβουν αντιδράσεις των πολιτών που επιμένουν σε καταστροφικές πρακτικές για το περιβάλλον όπως η παράνομη αποψίλωση των δέντρων και η παράνομη ρίψη αποβλήτων. Επόμενο σημείο είναι η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στηριζόμενων στην πράσινη ανάπτυξη.
Αυτές οι νέες μορφές εργασίας ωστόσο οφείλουν να είναι εξίσου κερδοφόρες και ασφαλείς, σύμφωνες με τη δίκαιη μετάβαση σε μια πράσινη οικονομία. Τέταρτο σημείο είναι η μετάβαση να γίνεται και σε μικρό βαθμό, δηλαδή σε μικρές τοπικές κοινωνίες.
Για να συμβεί η μείωση του διοξειδίου του άνθρακα σε παγκόσμιο επίπεδο είναι σημαντικό να ξεκινήσει από μικρότερης κλίμακας περιοχές.
Έτσι, αν η μετάβαση επικοινωνείται και ξεκινήσει από τις τοπικές αρχές είναι πιο εύκολο να εδραιωθεί στην ευρύτερη κοινωνία και στον κόσμο.
Τέλος, οι αλλαγές πρέπει να έχουν άμεσα, αλλά και μακροπρόθεσμα αποτελέσματα. Όπως είναι εύκολα αντιληπτό υπεύθυνοι για την μετάβαση στα πλαίσια του Just transition είναι όχι μόνο οι πολίτες και οι εργάτες, αλλά και οι κυβερνήσεις και οι εταιρείες.
Δυστυχώς, η έλλειψη καθαρών, μετρήσιμων στόχων και δεικτών επίτευξής τους κατά την μετάβαση αποτελεί εμπόδιο.
Έτσι κυβερνήσεις και εταιρείες, μην μπορώντας να προβλέψουν τον τρόπο και την πιθανότητα μιας επιτυχής μετάβασης, συνεχίζουν να χρησιμοποιούν παλιές πρακτικές ρυπαίνοτνας το περιβάλλον. Το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για την Ανάπτυξη, Κλιματική Υπόσχεση (Climate Promise, UNDP) ενισχύει πάνω από 30 χώρες για την ενίσχυση της εφαρμογής πρακτικών στα πλαίσια του Just transition. Μία από τι χώρες που χρησιμοποιεί το πλαίσιο της δίκαιης και ίσης μετάβασης είναι η Νότια Αφρική.
Σας άρεσε το άρθρο; Μοιραστείτε το!